Gümüşhane İl Sağlık Müdürlüğü

Gümüşhane İl Sağlık Müdürlüğü
Gümüşhane İl Sağlık Müdürlüğü

Facebook Twitter Google Plus Linkedin

1-7 Kasım Disleksi Haftası

Güncelleme Tarihi: 07/11/2018

ÖZGÜL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ(DİSLEKSİ)

            Öğrenmeyi bireyin kendi tepkileri, etkinlikleri ve yaşantıları yoluyla çevresine uyum tarzını değiştiren davranışlar geliştirmesi veya davranışlarının farklılaşması olarak tanımlayabiliriz. Çevreye uyum sürecidir. Öğrenme aktif bir oluşumdur; yaşantılar sonucu meydana gelir. Bireyi ekolojik yaklaşım içerisinde yani çevresi içinde birey anlaşıyla incelediğimiz de sürekli iletişim halinde olan bu iletişim sonucu yeni bilgiler,davranışlar ve fikirleri öğrenen bir varlık olarak tanımlamamız gerekmektedir. Ancak insanlar bazı nedenlerden kaynaklı olarak kendisine yönlendirilen iletileri tam olarak alamamakta ya da aldığı iletileri yorumlayamamaktadır. Bu iletişim sürecini sekteye uğratan temel etmenlerden biri de Özgül Öğrenme Güçlüğüdür.1877 öncesine kadar, öğrenme güçlükleri ‘‘zihinsel engel’’ olarak kabul edilirdi. Alman nörolog Adolf Kussamaul araştırmalarının sonucunda ‘‘ Kelime Körlüğü’’ olarak isimlendirilmiş ve sadece yazılı ifadeleri görememe olarak tanımlanmıştır.Özgül öğrenme güçlüğü (ÖÖG), bireylerin okuma, yazma, dinleme, anlama, kendini ifade etme ya da matematik alanında yaşıtlarına ve zekâsına göre beklenilenin önemli ölçüde altında olmasıdır.Ancak bu tanımda yer alan bilgilere göre Özgül Öğrenme Güçlüğünü zeka geriliği olarak tanımlamamamız gerekmektedir.Özgül öğrenme tanısı almış çocukların zekâ düzeyleri ya normal düzeydedir ya da normalin üzerindedir.Özgül Öğrenme Güçlüğü;farklı birkaç bozukluktan oluşmaktadır.

            Zihinsel Hastalıklar Tanı Ölçütleri Başvuru Kitabı olan DSM IV’te özel öğrenme güçlükleri dört başlık altında incelenmektedir. Bunlar: Okuma bozukluğu (disleksi), matematik öğrenme bozukluğu (diskalkuli), yazılı anlatım bozukluğu (disgrafi) ve başka türde adlandırılamayan öğrenme bozukluklarıdır (Köroğlu, 2008). Bu alt-tipler, tek başına görülebileceği gibi birkaçı beraber de görülebilir. Sıklıkla birkaç alt tip birlikte görülür ve bu alt-tiplere Dikkat Eksikliği ve / veya Hiperaktivite Bozukluğu da eşlik eder. Ayrıca, emosyonel  (düşük benlik algısı, akran ilişkilerinde sorunlar, anksiyete ve depresyon v.b.) ve davranışsal sorunlar da görülebilir.Özgül Öğrenme Güçlüğü tanısı bir dışlama tanısıdır. Yani, Özgül Öğrenme Bozukluğu tanısı konulabilmesi için iki temel şart vardır: Bireyin akademik başarısında belirgin düşüklük yada bireyin durumunun Yetersiz eğitim,Sosyoekonomik sorunlar (fakirlik, kalabalık ev ortamı vs),Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, Depresyon, kaygı bozuklukları, Zeka geriliği, Görme, işitme sorunları.

            Özel Öğrenme Güçlüğü,genellikle ilkokul dönemi ile birlikte karşımıza çıkmaya ve fark edilmeye başlar. Her çocuğun öğrenme kapasitesi ve öğrenme stilleri birbirinden farklı olduğu gibi bu farklılıklar okulda öğrenilmesi gereken konularda sorun yaşanmasına da neden olabilir. Yukarıda da belirtmekte olan alt tiplerden ilki olan disleksi(Okuma güçlüğü), konuşmadaki seslerin farkına varma, ses tanıma, ses-sembol ilişkisi kurma, sesletim ve çözümleme becerilerinde, akıcı okumada, okuduğunu anlamada, okumaya güdülenmede güçlükler yaşanması durumudur.bu güçlüklerde bir kaçı; ‘’b ve d’’ gibi harfleri ve ‘’6 ve 9’’ gibi sayıları ters algılama, - Kelimeleri öğrenme ve hatırlamada zorluk çekme, Kelimelerdeki harfleri veya sayıları karışık algılama (ne‘yi en; 3‘ü E; 12‘yi 21 olarak algılamak gibi), - Okurken kelime atlama, - Noktalı harflerle noktasız harfleri karıştırma (u-ü, o-ö, s-ş), - Hecelerin seslerini karıştırmak veya sessiz harflerin yerini değiştirme, - Gecikmiş veya yetersiz konuşma, - Yazı yazmada zorluk yaşama ve yazıda imla hataları yapma, - Konuşurken anlama uygun kelimeyi seçmede zorluk yaşamadır. Diğer bir alt tip olan disgrafi Görsel ve işitsel algıdaki güçlüklere bağlı olarak yazma becerisinin kazanılmasında ya da gerçekleştirilmesinde beklenenin aksine yaşanılan güçlüktür. Görsel kodlamada yaşanan güçlükler arasında harflerin karıştırılması, ters yazılmasıve görülen şekillerin ya da harflerin başka bir ortama yansıtılmasında yaşanan karmaşalardır(Ercan, 2001). 3. alt tip olan diskalkuli ise basit matematik işlemlerini, problemleri anlamada ve problemlerde bulunan ifadeleri anlamlandırmada güçlük çekmesidir.

            Özgül Öğrenme Güçlüğü’nün tek tedavisi eğitimdir.Fakat bu eğitim çocukların okulda edindiği eğitimden farklı olmalıdır. Öğrenme güçlüğü olan çocuk okulda görmekte olduğu eğitimin yanında eğitsel terapi de görmelidir. Eğitsel terapi ile çocuğun öğrenme güçlüğü çektiği alanlar belirlenir. Öğrenme güçlüğü çeken çocuğun görsel, işitsel, dokunsal, ve kinestetik algısı ile ilgili ortaya çıkan sorunlar belirlenerek bu alanlardaki becerilerin geliştirilmesi gerekmektedir.Özgül Öğrenme Güçlüğü’ne yönelik bir ilaç tedavisi yoktur. Fakat bu bozukluk çoğunlukla dikkat eksikliği, hareketlilik, depresyon, kaygı bozuklukları veya diğer psikiyatrik bozukluklarla birlikte seyredebilir. Bu durumda diğer psikiyatrik bozukluklara yönelik ilaç tedavileri uygulanmalıdır.

            Unutulmamalıdır ki her çocuğun öğrenme güçlüğü birbirinden farklıdır. Çocuğun eksik olduğu alanlar belirlenip buna uygun tedavi ve eğitim programı oluşturulmalıdır. Eğitimin yanında çocuğun yaşıtlarının gerisinde kaldığı konular sebebiyle kaygılanması öfkelenmesi veya depresif bir ruh haline girmesi olasıdır. Bu süreçte ebeveynler ılımlı ve sabırlı davranış sergileyip Öğrenme güçlüğü yaşayan çocuklarının yanlarında olduğunu göstemeli ve zorlandığı alanların farkında olduklarını anlatıp ona fırsat tanımalıdırlar. Aynı zamanda çocuğun güçlü ve yetenekli olduğu yanlarını bulmalı ve bu becerilerini yaşamının diğer alanlara taşınması içinde onu motive etmelidirler.